Ground Fault เป็นข้อความ Trouble ที่เจอบ่อยที่สุดอย่างหนึ่งในระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ และเป็นปัญหาที่หาจุดเสียยากที่สุด เพราะสายสัญญาณเดินยาวทั่วอาคาร จุดรั่วอาจอยู่ในฝ้า ในท่อ หรือในกล่องต่อสายที่มองไม่เห็น บทความนี้อธิบายว่า Ground Fault คืออะไร เกิดจากอะไร และควรทำอย่างไร
Ground Fault คืออะไร
ตู้ควบคุมระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ออกแบบให้สายสัญญาณทุกเส้นแยกขาดจากดินหรือโครงโลหะของอาคาร และตู้จะคอยวัดค่าการแยกนี้ตลอดเวลา เมื่อสายเส้นใดเส้นหนึ่งมีทางรั่วลงดิน เช่น ฉนวนสายชำรุดแล้วไปแตะท่อหรือกล่องโลหะ ตู้จะแจ้ง Ground Fault บางรุ่นบอกได้ด้วยว่ารั่วด้านขั้วบวกหรือขั้วลบ ซึ่งช่วยให้ช่างจำกัดวงการค้นหาได้
ทำไมต้องรีบแก้ แม้ระบบยังดูใช้งานได้
Ground Fault จุดเดียวมักยังไม่ทำให้ระบบหยุดทำงานทันที แต่เป็นสัญญาณว่าฉนวนสายเริ่มเสีย ถ้าเกิดจุดรั่วที่สองขึ้นอีก วงจรอาจทำงานผิดปกติ เช่น อุปกรณ์หลุดจากระบบ แจ้งเหตุหลอก หรือแจ้งเหตุไม่ได้ในวันที่เกิดไฟไหม้จริง และความชื้นที่เป็นต้นเหตุมักทำให้สายและอุปกรณ์เสื่อมเร็วขึ้น
สาเหตุที่พบบ่อย
- ความชื้นและน้ำรั่ว: น้ำฝนซึมเข้าท่อร้อยสาย กล่องต่อสายนอกอาคาร หรือฐานดีเทคเตอร์ใต้หลังคารั่ว อาการมักขึ้นหลังฝนตกแล้วหายเองเมื่อแห้ง
- งานก่อสร้างหรือต่อเติม: สกรู ตะปู หรือสว่านเจาะโดนสาย สายถูกบีบในรางหรือขอบกล่องโลหะ
- สายหรือฉนวนเสื่อมตามอายุ: โดยเฉพาะจุดที่ร้อน ถูกแดด หรือมีสารเคมีในโรงงาน
- งานเปลี่ยนหรือย้ายอุปกรณ์: ปลายสายที่ไม่ได้เก็บให้ดีไปแตะกล่องโลหะ หรือสายชีลด์ (Shield) ต่อลงดินผิดตำแหน่ง
- สัตว์กัดแทะ: หนูกัดฉนวนสายในฝ้า
ผู้ดูแลอาคารช่วยอะไรได้บ้าง
- จดเวลาที่ขึ้นและหาย ถ้าขึ้นหลังฝนตกหรือช่วงเช้าที่ชื้น แปลว่ามีโอกาสสูงที่เป็นจุดน้ำซึม
- แจ้งช่างว่ามีงานก่อสร้าง เจาะ หรือเดินสายใหม่ ในช่วงก่อนหน้าหรือไม่ และทำที่ไหน
- สังเกตรอยน้ำรั่ว บนฝ้าหรือผนังใกล้อุปกรณ์แจ้งเหตุ
- ถ่ายรูปหน้าจอตู้ ที่แสดงข้อความ Ground Fault ส่งให้ช่างทาง LINE
ไม่ควรเปิดกล่องต่อสาย ถอดอุปกรณ์ หรือทดสอบสายเอง การวัดฉนวนสายต้องถอดอุปกรณ์ออกก่อน ถ้าวัดผิดวิธีอาจทำให้อุปกรณ์ในวงจรเสียหาย
ทีมช่างเทคนิคหาจุดรั่วอย่างไร
- แยกวงจรทีละเส้นที่ตู้ เพื่อหาว่าวงจรไหนเป็นต้นเหตุ
- แบ่งครึ่งสายในวงจรที่เสีย ตัดแยกช่วงสายทีละครึ่ง จนเหลือช่วงที่มีปัญหา
- วัดค่าฉนวนสายด้วยเครื่องมือเฉพาะ หลังถอดอุปกรณ์ออกจากวงจรแล้ว
- ตรวจจุดเสี่ยงก่อน เช่น กล่องต่อสายนอกอาคาร จุดที่เคยมีน้ำรั่ว และพื้นที่ที่เพิ่งมีงานก่อสร้าง
- แก้ที่ต้นเหตุ เปลี่ยนสายช่วงที่ชำรุด ปิดกันน้ำกล่องต่อสาย และทดสอบวงจรซ้ำก่อนส่งมอบ
ป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ
- ใช้กล่องต่อสายและข้อต่อกันน้ำในพื้นที่นอกอาคารหรือพื้นที่ชื้น
- ให้ช่างระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ตรวจก่อนและหลังงานก่อสร้างที่ต้องเจาะหรือรื้อฝ้า
- ทำ PM ตามรอบ เพื่อเจอจุดเสื่อมก่อนกลายเป็น Ground Fault
ทีมช่างเทคนิคสปีดไวร์ซิสรับแจ้งซ่อมตลอด 24 ชั่วโมง ทั่วประเทศ ดูแลตู้ EST (Edwards), Notifier, NOHMI, GST และยี่ห้ออื่น
